امر به معروف و نهی از منکر

16:11 - 1393/05/15
چکیده: در اسلام به اندازه ای که درباره این واجب فراموش شده یعنی امر به معروف و نهی از منکر ، توصیه داریم ، درباره دیگر واجبات به این اندازه تاکید و توصیه نشده است .
امر به معروف و نهی از منکر

امر به معروف و نهی از منکر

در دنیای امروز که تشخیص سره از ناسره دشوار است و انسان در هزارتوی دنیا اسیر ابلیس نفس است، وجود نهادی فعال برای ارشاد و راهنمایی افراد در سطح جامعه ضروری است.

معروف و منکر چیست؟

در احکام دین، به تمام واجبات و مستحبات معروف و به تمام محرمات و مکروهات منکر گفته می شود. بنابراین واداشتن افراد جامعه به انجام کارهای واجب و مستحب امر به معروف و بازداشتن آنها از کارهای حرام و مکروه نهی از منکر است.
امر به معروف و نهی از منکر یکی از آموزه های دین مبین اسلام به شمار می رود و در قرآن کریم و احادیث ائمه معصومین( سلام ا... علیه) نیز همواره بر رعایت این اصل انسان ساز تأکید فراوان شده است. این فریضه ی واجب از ضروریات دین اسلام و پنجمین اصل در مذهب معتزله می باشد. این مسئله از مهم ترین ارکان اسلام است که به هیچ وجه نمی توان شانه از زیر بار مسئولیت آن خالی نمود و بدیهی است این وظیفه در جایی از فرد ساقط می شود که امیدی به تأثیر آن نباشد و شرایط لازم در آن جمع نگردد.

مقام معظم رهبری مدظله در این باب می فرمایند: «در زمینه ی مسائل اجتماعی شاید هیچ خطابی به مردم شدیدتر، غلیظ تر، زنده تر و پرهیجان تر از خطاب امر به معروف و نهی از منکر نیست. امر به معروف و نهی از منکر، یک وظیفه ی عمومی است. البته ما باید تأسّف بخوریم از اینکه معنای امر به معروف و نهی از منکر درست تشریح نمی شود ».[1]

همچنین مولای متّقیان علی بن ابیطالب( علیه السلام) می فرمایند: «وَماأعمالُ البِرِّ كُلُّها وَالجِهادُ فى سَبیلِ اللّه‏ِ عِندَ المرِ بِالمَعرُوفِ وَالنَّهىِ عَنِ المُنكَرِ إِلاّ كَنَفثَةٍ فى بَحرٍ لُجِّىٍّ؛ همه كارهاى خوب و جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منكر چون قطره‏اى است در دریاى عمیق. [2]

در اذهان برخی از افراد امر به معروف و نهی از منکر به گونه ای است که به اشتباه آن را موجب سلب آزادی و دخالت در امور شخصی دیگران، یا عامل ایجاد اعمال خشونت آمیز می دانند. حال آنکه فلسفه ی این فریضه، احیای احکام الهی، کنترل جامعه و جلوگیری از هرج و مرج است.

شایان ذکر است که اگر امر به معروف و نهی از منکر با شرایط تعیین شده در احکام دینی به اجرا در آید، هیچ گاه با آزادی های فردی و سلب امنیت افراد منافات نخواهد داشت.

رسول اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) در بیان اهمیت فریضه امر به معروف و نهی از منکر می فرمایند: «یک انسان گنهکار در میان مردم، همانند فرد ناآگاهی است که با گروهی سوار کشتی شده و آنگاه که کشتی در وسط دریا قرار می گیرد، هر کسی به او اعتراض می کند و او در پاسخ می گوید: من در سهم خودم تصرف می کنم؛ به یقین این یک حرف احمقانه است. اگر دیگران او را از این عمل خطرناک باز ندارند، طولی نمی کشد که همگی غرق می شوند. » [3]

می توان گفت مقصود از امر به معروف و نهى از منكر انجام يك وظيفه اخلاقى و نوع پرورى است و به اين جهت بايد تا امكان دارد طورى اداى اين وظيفه را نمود كه باعث آزردگى و رنجش خاطر طرف نشود و او را در مقام لجاجت نيندازد.

فردی که وظیفه ی امر به معروف و نهی از منکر را انجام می دهد باید مانند طبیبی دلسوز و پدری مهربان باشد. قصد خود را خالص کند و تنها برای رضای خدا اقدام کند و عمل خود را از هرگونه برتری جویی پاک گرداند. خود را پاک و منزه نداند، چه بسا همان که اکنون از او خطایی سرزده است، دارای صفات پسندیده ای باشد که مورد محبت الهی است، هرچند این عمل او هم اکنون ناپسند و مورد غضب الهی باشد. کسی که دیگران را نصیحت می نماید، بایستی خوش اخلاق و بردبار و نرم خو باشد و با آرامی و مهربانی و دلسوزی دیگران را به خیر و نیکی و پرهیز از شر و بدی فراخواند. چنانچه در جریان ادای مسئولیت خود با برخورد تند و آزار دیگران مواجه شود، صبوری و شکیبایی در پیش گیرد.

خداوند متعال می فرماید: « وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنکَرِ وَاصْبِرْ عَلَی مَا أَصَابَکَ إِنَّ ذَلِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ»لقمان/ ۱۷[ به کار نیک دستور بده و از کار بد نهی کن و در برابر مشکلاتی که برایت پیش می آید، شکیبا باش، زیرا این(نشانه) عزم(تو در مقابله با) امور می باشد.]

در جمع بندی باید گفت که هدف عمده و اساسی در امر به معروف و نهی از منکر محقق شدن معروف و زدوده شدن منکر است.نکته ای که هرگز نباید فراموش کرد این است که در زمینه ای که دیگران را امر به معروف می کنیم خود نیز کوشا باشیم تا عمل ما تأثیر داشته باشد در غیر این صورت مورد خشم خداوند واقع خواهیم شد.

سوی یزدان منکر است آنکو به تو معروف نیست / جز به انکار توام معروف را انکار نیست

-------------------------------------------

پی نوشت:

[1] بیانات مقام معظم رهبری در نماز جمعه تهران مورخه 1379/5/29
[2] نهج البلاغه، حکمت 374.
[3] بغوی حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، تحقیق: عبدالرزاق المهد، ج1، ص488، ناشر: داراحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ اول، 1420 ق.

موضوع: 

نظرات

تصویر عطر نرگس

سلام
ممنون بابت دعوتتون
مطلب پر باری بود
امیدوارم سایتتون خیلی بهتر از این پیشرفت کنه
واقعا مطالب خوبی دارید
×××××××
آدمها مثل سایه اند !
ازشون فرار کنی ، دنبالت میدوند
دنبالشان که بدویی ، ازت فرار میکنند

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام...ان شالله با حضور شما خوبان بتونیم در جهت نشر معارف اهل بیت و تعالیم الهی بیشتر فعالیت کنیم ...

تصویر حسین(راه بی نهایت)

امام باقر علیه الصلاة و السلام:
«الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیُ عَنِ الْمُنْکَرِ خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَنْ نَصَرَهُمَا أَعَزَّهُ اللَّهُ وَ مَنْ خَذَلَهُمَا خَذَلَهُ اللَّهُ.»
امر به معروف و نهى از منکر، دو آفریده از آفریده‏ هاى خداوند عزوجل هستند، کسى که آن دو را یارى کند خداوند او را عزیز نماید، و کسى که آنها را تحقیر نماید خداوند عزّ و جل ذلیل و خوارش گرداند.
بحارالأنوار ج : ۹۷ ص : ۷۵ ح۲۱

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

ممنون بابت حدیث زیباتون ... موفق باشید ...

تصویر ezdevajesalem1

باسلام

ماشائالله هزار ماشائالله خیلی ها برای صف اول نماز جماعت شتاب میکنند اما نمیدانم چرا مسئله واجبتراز آنرا حتی درحد تذکر هم انجام نمیدهند ومتاسفانه صحبتی هم از آن  در مجالس ومنابر بعمل نمی آید که جوانان امروز باید در خیابان جلودید همه دست تودست جنس مخالف بگذارند وحتی  مردانی هم مشاهده میشوند که دست زن خودرا گرفتند انگار گوسفند وحشی هست که اگر رهایش کند مهارآن برایش ممکن نباشدوآن هم زنی کمه با آرایشی غلیظ وپوششی با ساپورت وتک پوش دارد کسی جرات ندارد این فرد را کنار بکشد واورا نصیحت کند وبه او بگوید ناموس تو عروسک نمایشی نیست واین جوانهای مجرددر ملا عام هم دل دارند وشاید وسوسه شوند...

من که شدم قورباقه اگر  قور قورآب میره تو گوشم وگرقورقورنکنم دق میکنم حالا چکار کنیم با اینا

گشت ارشاد خوب بود یانه الان که به اسم آزادی نمیشه فسادرا کنترل کرد؟

تصویر نسیم...

درود
استفاده کردم امیدوارم که امربه معروف در جامعه همه گیرشود بدون هیچ ترسی...

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

ممنون ... ان شا الله ...

تصویر طوفان واژه ها

با سلام و خسته نباشید ... استفداه کردیم ... خدا کمکمان کند تا بتوانیم این فریضه الهی را به خوبی انجام دهیم ....

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام ... مممنون ... سلامت باشید ... ان شا الله ...

تصویر یه طلبه...

سلام علیکم ،مطلب بسیارزیبایی بودان شاءالله که موفق باشید...التماس دعا

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام علیکم ... متشکرم ... ان شالله ... حاجت روا ...

تصویر مذهب تعالی
نویسنده مذهب تعالی در

ممنون از حضورتون.خیلی زیبا بود.........

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

متشکرم بزرگوار ...

تصویر ناشناس
نویسنده ناشناس در

بازم بیایید(شمع.گل.پروانه)

تصویر (✿◡‿◡)دنیای این روزام(◡‿◡✿)

آقــــــــای من

دوریت درد بــــی درمـان است..

ای پســـــر فاطمه

امروز جمعـه نیـست اما دلـــ♥ـم برایت تنـــــــگ است… اپم سربزن:)[لبخند]

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

اللهم عجل لولیک الفرج ...

تصویر لبیک
نویسنده لبیک در

سلام
خدا قوت
ممنون بابت زحمات

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام...ممنون...خدا نگهدار شما ...

تصویر محمد  امیرگل

سلام...
.
.
.

طور خداهر چه سریعتر به وبم بیاید و پست ثابت جدیدمو ببینید...خبر مهمیه...

تصویر محمدامیرگل

سلام...
.
.
.

طور خداهر چه سریعتر به وبم بیاید و پست ثابت جدیدمو ببینید...خبر مهمیه...

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام ... چشم اومدم ...

تصویر منجی مهربان

سلام تشکر از حضورتون. ان شاالله خدا ما را به این امر موفق دارد.

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام...ممنون...ان شا الله...

تصویر reza reza
نویسنده reza reza در

سلام..حرفها،احادیث،روایات،سخنان بزرگان همگی درست...ولی فراموش نکنید اون بنده خدای روحانی که چشممش را از دست داد بخاطر امر به معروف بود..اون بنده خدای روحانی که جونش را از دست داد بخاطر امر به معروف بود...امر به معروف در این دولت امروزی خریت محض است،چرا که نه دولت حمایت میکند و نه قوه قضاییه،یکی میخواد دولتمردان سه قوه را امر به معروف و نهی از منکر کند...شما ابتدا به ساکن علی محمد را بگیرید به خودمون گل نزنه،مهار پله و رونالدو با ما....

تصویر شمیم نرگس
نویسنده شمیم نرگس در

الهی عظم البلاء......
سلام . خدا قوت .ممنون که بندرو به سایت پربار خودتون دعوت کردین. از مطالب پربارتون بهرمند شدم.
توفیقاتتان روز افزون و خداوند پشتیبانتان

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام ... خدا نگهدار شما ... موفق باشید...

تصویر رامین
نویسنده رامین در

شخصی به عبدالله بن عباس گفت: می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم. ابن عباس پرسید: شروع کرده ای؟ گفت: تصمیم دارم. ابن عباس گفت: مانعی ندارد؛ اما مواظب باش که سه آیه تو را رسوا نسازد! آن شخص گفت: کدام سه آیه؟ ابن عباس گفت: یکی این آیه که می گوید: «أَتَأمُرُونَ النَّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنسَونَ اَنفُسَکُم». آیا مردم را به نیکی دعوت می کنید، اما خودتان را فراموش می کنید؟!
آیا تو اطمینان داری که مخاطبان و نکوهش شدگان این آیه نیستی؟ آن شخص گفت: نه آیه دوم را بگو. ابن عباس گفت: آیه دوم این است که می گوید: «لم تقولون ما لاتفعلون کبر مقتاً عندالله أن تقولوا ما لاتفعلون.» ای کسانی که ایمان آورده اید! چرا سخنی می گویید که عمل نمی کنید؟ نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که عمل نمی کنید! نسبت به این آیه چطور؟ آیا مطمئن هستی که از توبیخ شدگان این آیه نیستی؟ آن شخص گفت: نه آیه سوم را بگو. ابن عباس گفت: آیه سوم گفتار خدای تعالی به نقل از عبد صالح حضرت شعیب است که به مردم چنین گفت:
«و ما اُرید أن أخالفکم إلی ما أنهاکم عنه». من هرگز نمی خواهم چیزی که شما را از آن باز می دارم و خودم مرتکب شوم. آیا از اهل این آیه هستی؟ آن شخص گفت: نه ابن عباس گفت: بنابر این اول از خودت شروع کن آنگاه به نصیحت کردن به دیگران بپرداز.

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام ... خیلی ممنون بزرگوار...

تصویر آرشـ ـام

سلام پوزش از اینکه دیر اومدم
مطلب خوبی بود ولی واقعا این روزها امر به معروف سخت شده

تصویر javanshia
نویسنده javanshia در

سلام ... خواهش میکنم ... اشکال نداره...

تصویر مریم...

سلام و عرض ادب...
ممنونم از حضور همیشگیتون در وبلاگم
مطلبتون بسیار مفید و کارگشا بود
به روزم
تشریف بیارید
اللهم عجل لولیک الفرج

تصویر قلم محبت
نویسنده قلم محبت در

با سلام.سایت خوبیست.اما در زمینه بحث مطرح شده اصولا سوال افراد پیرامون شیوه های امربه ..است و اینکه چطور نهی از.. نمایند. یعنی مواضع آن و حدود و مصادیق آن می باشد. اگر به صورت مبسوط به این مساله پرداخته شود بهتر است. چون مطالب کلی را اکثرا می دانند.

تصویر عنکبوت

سلام . بسیار خوب. اینجانب نیز پست گهرباری با عنوان«امر به معروف و نهی از منکر بدون تشکیلات» در وبلاگ خود نوشته‌ام که اگر توفقیق لازم را داشته باشید حتماً آن را مطالعه خواهید کرد.

تصویر هفت آسمان

با عرض سلام و خسته نباشید.ممنون که اطلاع رسانی کردید.مطلب خوبیو ارائه کردین ولی امروزه روز کمتر آدمایی پیدا میشن که به راحتی قبول کنند نمیدونم مشکل از کجاست ولی هر چی که هست باید یه راحی داشته باشه؟!. به نظر من خیلی بهتر میشه عوض اینکه امربه... تعریف کنید راه حل های ارائه دادن اونو بگید...

تصویر sepide...
نویسنده sepide... در

خدايا، گاهي تو را بزرگ ميبينم و گاهي کوچک!
اين تو نيستي که بزرگ ميشوي و کوچک، اين منم که گاهي نزديک ميشوم و گاهي دور...

تصویر سفیر هدایت

سلام علیکم.خداقوت.ان شاء الله در انجام این وظیفه ارزشمند موفق باشید.
من به عنوان یک طلبه خیلی مشتاق هستم تا این کار مهم را انجام دهم ولی متاسفانه جو موجود در جامعه اجازه ی این کار را نمی دهد... و به تنهایی، امر به معروف و نهی از منکر به نظرم خیلی دشوار به نظر می رسد.برای این امر ابتدا باید یک دلی و یک رنگی در خود حوزه های علمیه ایجاد شود و حرکتی اغاز شود.
با تشکر

تصویر شادی(زندگی زیباست)

گمان می برم که اگر خداوند
صد هزار گونه خنده می آفرید
اما رسمِ اشک ریختن را نمی آموخت،
قلب حتی تابِ دَه روز تپیدن را هم نمی آورد!

"نادر ابراهیمی"

سلام روزتون به خیر.
سپاس از حضور زیبا و دعوتتون.
مطلبتون بسیار عالی و جامع و کامل بود. خصوصا آن جا که نوشتید امر به معروف و نهی از منکر به صورتی باشد که موجب رنجش دیگران نشود و فرد را بر سر لجاجت نیندازد که به نظرم کاری بسیار دشوار است و باید محتاطانه عمل شود.
در پناه یگانه دادار مهرآفرین سلامت و شادکام باشید.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.