مصائب در زندگی انسان، نقص یا کمال آفرینش؟

03:04 - 1397/03/04

اولا: مصائب دنیا لازمه دنیا هستند، یعنی نمی‌توان دنیا را بدون این مصائب تصور کرد؛ ثانیا: همین مصائب،  دردها و رنج ها انسان‌ساز بوده و فواید بسیاری برای انسان دارد.

بی نظمی

مشکلات و مصائب در زندگی انسان واقعیتی قطعی و مسلم است. منکران خدا آن را نوعی آشفتگی و بی نظمی تلقی می کنند و دلیلی بر رد وجود آفریننده، در مقابل خداباوران آن را بخشی از نظم کلی جهان و ناشی از حکمت خداوند می دانند.

در پست قبلی یکی از شبهات منکران خدا مبنی بر آشفتگی و بی نظمی در جهان مورد بررسی قرار گرفت. بخشی از این شبهه که به بیماری ها و رنج های انسان در این دنیا مربوط می شود، اکنون بررسی می شود. یادآوری می شود خداناباوران وجود رنج ها در زندگی انسان را نشانه ای از آشفتگی و بی نظمی و مغایر با وجود خدا می دانند.

پاسخ اجمالی
بیماری ها و حوادث مختلف و ناملایمات دنیا اولا: لازمه دنیاست و قابل حذف نیست، یعنی یا باید دنیا از بین برود و یا این ناملایمات وجود داشته باشد؛ ثانیا: سختی ها و رنج ها و دردها سبب رشد انسان شده و در رسیدن به مقصد کمک کار انسان خواهد بود.

پاسخ تفصیلی
ضمن تأکید دوباره بر این که حوادث جهان و از جمله درد ها و بیماری های انسان، نافی نظم در پیکره جهان و انسان نیستند، می گوییم:  وقتى كه کل جهان را مورد نظر قرار دهيم، ناچاريم بپذيريم كه در نظام كل و در توازن عمومى، وجود پستی ها و بلندی ها، فرازها و نشيب ها، همواری ها و ناهمواری ها، تاريكی ها و روشنايی ها، رنج ها و لذّت ها، موفّقيّت ها و ناكامی ها همه و همه لازم است. وجود این سختی ها، به جهت نقص در علم یا قدرت خدا نیست، بلکه جهان مادی غیر از این نمی تواند باشد. امر دایر مدار وجود عالم با این ویژگی ها و یا نبود عالم است. عالم ماده را خالی از این تفاوت ها نمی توان فرض کرد.

با چند مثال منظور خود را بیشتر توضیح می دهیم: در چرخه حیات سبزه و درختان باید رشد کنند، گوسفند هم برای زنده ماندن باید آنها را بخورد، انسان نیز برای زنده ماندن باید گوسفند را بخورد؛ مثال دیگر، انسان برای رفتن از شهری به شهر دیگر به وسیله نیاز دارد، حال این وسیله مانند ماشین، هواپیما، قطار و... احتمال تصادف دارد، احتمال کشته شدن دارد و ... اما انسان مجبور است استفاده کند، زمین برای بار ور شدن به آب و باران نیاز دارد، و لو اینکه ممکن است به علت اینکه انسان مسیر رودخانه را درست نساخته است، سیل به راه بیافتد، سرما برای چرخه حیات لازم است، اما ممکن است انسان مریض شده و سرما بخورد و... از این مثال ها  و هزاران مثال شبیه این، می‌ توان نتیجه گرفت، شرور و ناملایمات، درد و رنج ها و سختی ها و گرفتاری ها لازمه دنیا است، برای اینکه دنیا ادامه حیات دهد، باید این ناملایمات وجود داشته باشد و الا دنیا نابود شده و نمی تواند محلی برای ادامه حیات انسان باشد.

استاد مطهری  نیز در این باره می‌نویسد: ویژگی ها و خصائص اشیا در این عالم، لازمه آن است و قابل تفکیک از آن نیست. نمی توان جهان مادی را فرض کرد که در آن آتش نسوزاند و باکتری و ویروس اثر نداشته باشند و گرما و سرما خاصیت خود را از دست بدهند و عوامل بیماری در بدن انسان بی خاصیت شوند و ... فرض تأثیر نداشتن این امور به معنی نبودن این عالم است. تکامل انسان در جهان ماده صورت می گیرد و عالم ماده نیز لوازمی دارد. یا باید عالم ماده با این لوازم باشد و یا این که به طور کلی بساط عالم ماده جمع شود که به معنی به کمال نرسیدن انسان است. پس وجود این شرور و ناملایمات لازمه عالم مادی بوده و قابل انفکاک از آن نیست.

اما در مورد فوائد شرور و مصائب می گوییم:

درد ها و رنج ها و ناملایمات در زندگی بشر سبب رشد انسان شده و انسان را قوی می کنند. هدف از آمدن انسان در دنیا رشد و تعالی اختیاری او بوده است و چیزی که می تواند او را در این مسیر کمک کند همین درد ها و مصائب و ناملایمات است. بين آنچه ما به عنوان مصيبت و بدى مى‏ خوانيم و آنچه به نام كمال و سعادت‏ مى ‏شناسيم، رابطه علّى و معلولى وجود دارد. بدی ها مادر خوبی ها و زاينده آنها هستند. در شكم گرفتاری ها و مصيبت ها، نيك بختی ها و سعادت ها نهفته است. تنازع، قانون پيشرفت است. صفات و سجايا در معركه هرج و مرج و اغتشاش عالم، تكميل و تكوين مى ‏شوند و شخص فقط از راه رنج و مسؤوليّت و اضطرار به اوج علوّ خود مى ‏رسد.

از اين رو است كه وقتى خدا نسبت به بنده‏ اى از بندگانش لطف مخصوصى دارد او را گرفتار سختی ها مى ‏كند. و با توجه به فوايد ارزنده بلاهاست كه صفت رضا به قضاى الهى و خشنودى به آنچه خدا پيش مى ‏آورد، ايجاد مى‏ گردد.[1]

در نتیجه: اولاً اموری مانند بیماری و حوادث مختلف لازمه جهان مادی اند و ثانیاً این قبیل امور آثار فراوانی برای تربیت و تکامل انسان دارند.

______________________________________
پی نوشت
[1]. مرتضی، مطهری، عدل الهی، مجموعه آثار، نشر صدرا، قم، ج1، ص121.

امتیاز: 
No votes yet

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.
Online: 118